Μεσολακκιά

9/10. Μεσολακκιά

Συνεχίζοντας την πορεία μας από τα ανατολικά προς τα δυτικά και ψηλαφώντας το βυζαντινό παρελθόν των χωριών του βορειοδυτικού Παγγαίου φτάνουμε στη προτελευταία στάση μας, την Μεσολακκιά. Το χωριό που βλέπουμε σήμερα είναι νέο. Ιδρύθηκε το 1965 και ονομάστηκε Νέα Μεσολακκιά σε αντιπαραβολή με την Παλαιά Μεσολακκιά που βρίσκεται περίπου 10 χλμ. ανατολικά-νοτιοανατολικά του νέου χωριού στους πρόποδες του Παγγαίου όρους. Παρόλα αυτά όταν αναφερόμαστε σήμερα στην Μεσολακκιά την λέμε πολλές φορές με την ονομασία «τα Λακκοβίκια».

Το παλιό χωριό της Μεσολακκιάς ή η «Άνω Μεσολακκιά», επάνω στο βουνό, μετονομάστηκε σε Μεσολακκιά το 1927. Πριν, συγκεκριμένα από το 1919 έως το 1927, το χωριό είχε την ονομασία Λασκοβίκια. Νωρίτερα από το 1919 το χωριό συναντάται στις πηγές με διάφορες σχετικές ονομαστικά παραφθορές.

Η πρώτη αναφορά για το παλιό χωριό της Μεσολακκιάς, με την ονομασία Λουκουβίκεια, γίνεται σε βυζαντινό απογραφικό έγγραφο του 1095.

Η επόμενη αναφορά για το χωριό, με βάση τα μέχρι στιγμής γνωστά και μελετημένα έγγραφα, γίνεται σε αγιορείτικο πρακτικό του 1316. Στο πρακτικό αυτό γίνεται λεπτομερής αναφορά για τους κατοίκους του χωριού Λουκκουβίκεια και τις ασχολίες τους. Συγκεκριμένα αναφέρεται εκτεταμένη εγκατάσταση χωρικών με ιδιόκτητα οικήματα που ασχολούνταν με την αμπελουργία ενώ εκτρέφονταν αιγοπρόβατα, χοίροι, βόδια, αγελάδες και γαϊδουράκια. Στις πλαγιές του βουνού υπήρχαν επίσης εγκατεστημένα μελίσσια. Στο χωριό δραστηριοποιούνταν επίσης επαγγελματίες και συγκεκριμένα τέσσερις υποδηματοποιοί, ένας ψαθάς και ένας μαραγκός.

Το 1327 σε χρυσόβουλο του Ανδρονίκου Β΄ Παλαιολόγου το χωριό αναφέρεται ως Λουκοβίκεια και λαμβάνουμε την πληροφορία πως εντός του χωριού κατοικούσαν εκτός των υπολοίπων κατοίκων και πάροικοι της μονής Ζωγράφου από την Πρεβίστα (σημερινή Παλαιοκώμη) και τα γύρω μετόχια της.

Οι τελευταίες αναφορές για το χωριό κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο γίνονται στα τέλη του 14ου αιώνα και αφού η περιοχή είχε καταληφθεί από τους Τούρκους (1383). Το χωριό Λοκκουβίκεια αναφέρεται το 1392 και το 1394 ως κτήση της μονής Παντοκράτορος του Αγίου Όρους και ως «παλαιοχώριον» που σημαίνει ότι μάλλον είχε ερημωθεί. Είναι γνωστό από τις πηγές πως αμέσως μετά την οθωμανική κατάκτηση της περιοχής πολλά αγιορείτικα μετόχια πέρασαν στα χέρια των Οθωμανών ή συρρικνώθηκαν.

Η Λουκκουβίκεια είχε οδική σύνδεση με την Χρυσόπολη, ένα παραθαλάσσιο βυζαντινό κάστρο κοντά στη σημερινή Τούζλα, μέσω του «καστρινού δρόμου» ή της «καστρινής στράτας». Ο δύσβατος αυτός ορεινός δρόμος συνέχιζε πιθανότατα ανατολικά-βορειοανατολικά προς την Ζαβαρνίκεια και το Ραδολίβος.

Σήμερα το παλιό χωριό της Μεσολακκιάς, τα Λακκοβίκια όπως τα λέμε, είναι ερειπωμένο. Λίγα από τα σπίτια του ακμαίου οικισμού του 19ου αιώνα στέκουν ακόμη όρθια χάρη στις προσπάθειες των ιδιοκτητών τους. Σε καλή κατάσταση διατήρησης βρίσκεται και η εκκλησία του χωριού, ο ναός του Αγίου Αθανασίου, που ιδρύθηκε το 1954 πάνω στα ερείπια προγενέστερου ναού, πιθανόν της βυζαντινής περιόδου, ενδεχομένως πάνω στα κατάλοιπα του μετοχιακού ναού της μονής Παντοκράτορος.

Επειδή η περιοχή που χτίστηκε το χωριό κατά τα βυζαντινά χρόνια ήταν και είναι άνυδρη αναπτύχθηκε ένα εκπληκτικό δίκτυο τροφοδοσίας νερού, με πήλινους σωλήνες και λαξευτά στο βράχο αυλάκια, από πλούσια πηγή του Παγγαίου, πιθανόν από την ίδια που τροφοδοτούνταν αιώνες πριν και η αρχαία Αμφίπολη.

Kείμενο Έρευνα : Σαλονικιός Αθανάσιος