Λαϊκή αρχιτεκτονική

ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εξετάζεται η διαχρονική εξέλιξη των ανοιγμάτων, κατά το χρονικό διάστημα τέλος του 18ου έως αρχές του 20ού αιώνα, όπως αυτή τεκμηριώνεται από το δομημένο και αρχειακό κτιριακό απόθεμα που διασώζεται στους οικισμούς: Άνω Ποροϊων, Κάτω Ποροϊων, Χρυσού, Αγ. Πνεύματος, Εμμ. Παπά, Πεντάπολης, Αλιστράτης, Σερρών, Ροδολίβους και Πρώτης. Στόχος της μελέτης είναι η καταγραφή, ανάλυση και η ερμηνεία των ξύλινων ανοιγμάτων των παραδοσιακών κατοικιών της περιοχής του Νομού Σερρών. Τα κριτήρια επιλογής των παραπάνω οικισμών ήταν: η ιδιαίτερη θέση του κάθε οικισμού, η ιστορία του και το μέγεθος του οικοδομικού αποθέματος της λαϊκής αρχιτεκτονικής που φιλοξενούσαν. Για την πραγματοποίηση της έρευνας κρίθηκαν αναγκαία τα παρακάτω: α) Η δημιουργία μητρώου κτιρίων με 581 καταχωρήσεις παραδοσιακών κατασκευών. Μέσω της επιτόπιας παρατήρησης και της πολυετούς έρευνας πεδίου, καταγράφηκαν σε εννέα χάρτες οι εννέα επιλεγμένοι οικισμοί. β) Προσωπικές αποτυπώσεις και αναλύσεις των ξύλινων ανοιγμάτων των ιστορικών οικιών, με ιδιαίτερη αναφορά στους τρόπους σύνδεσής τους. Συμπερασματικά, η διατηρούμενη παραδοσιακή αρχιτεκτονική των Σερρών με τις αυλόπορτες και τα ανοίγματά της αποτελεί οργανικό κομμάτι της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας και των νοτίων Βαλκανίων. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: Λαϊκή αρχιτεκτονική Σερρών, Ανοίγματα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής Σερρών, Βαλκανική παραδοσιακή αρχιτεκτονική


 

1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι οικισμοί της περιοχής των Σερρών αποτελούν ένα μοντέλο δυναμικής εξέλιξης μέσα στο χρόνο. Η συνθήκη του Πασσάροβιτς (1718) σήμανε για τους κατοίκους της περιοχής των Σερρών την αρχή μιας περιόδου πλούτου και ακμής, επηρεάζοντας θετικά την λαϊκή αρχιτεκτονική της περιοχής. Οι Σερραίοι, εκμεταλλευόμενοι τις συνθήκες, επιδόθηκαν στο εμπόριο, ταξιδεύοντας σε όλη την κεντρική Ευρώπη. Ο παραδοσιακός τομέας οικονομικής ανάπτυξης της περιοχής ήταν οι αγροτικές καλλιέργειες της μεγάλης πεδιάδας των Σερρών και τα ορυχεία σιδήρου. Η προσέλκυση μεγάλου αριθμού εργατών δημιούργησε ανάλογες ανάγκες στέγασης. Από τους εννέα οικισμούς που μελετήθηκαν, ξεχωρίζουν του Ροδολίβους και της Πρώτης, λόγω των αξιόλογων στοιχείων και συνόλων της αρχιτεκτονικής τους κληρονομιάς που διασώζουν μέχρι σήμερα. Παρατηρώντας τους χάρτες των υπόλοιπων οικισμών συμπεραίνουμε ότι ο μεγαλύτερος αριθμός παραδοσιακών κτιρίων φιλοξενείται στους οικισμούς: Άνω Ποροϊων, Αγ. Πνεύματος, Εμμ. Παπά και Αλιστράτης. Τα περισσότερα ιστορικά κτίρια βρίσκονται στο κέντρο των οικισμών, δημιουργώντας έναν ιστορικό πυρήνα, ο οποίος δυστυχώς δεν προστατεύθηκε όσο θα έπρεπε από τις επόμενες γενιές, με αποτέλεσμα να χαθεί μεγάλο μέρος της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, της περιοχής των Σερρών. 



πηγή:Αυλόπορτες, ανοίγματα όψεων και εσωτερικές πόρτες των παραδοσιακών
 κατοικιών της περιοχής του Νομού Σερρών
 Γεώργιος Αν. Πολυράβας