Εκκλησίες του Ροδολίβους

 

Η εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών (κάτω εκκλησία) χτίστηκε το 1834 σε θέση που λειτουργούσε πιθανότατα ως νεκροταφείο κατά την οθωμανική περίοδο. Αυτό το συμπέρασμα προκύπτει από τις πολλές ταφόπλακες που βρέθηκαν στο χώρο (μια από αυτές εντοιχίστηκε στην εξωτερική όψη της κόγχης του ιερού όταν χτίστηκε η εκκλησία). Σύμφωνα με έγγραφο του 14ου αι. της μονής Ιβήρων (μετόχι της οποίας ήταν το Ροδολίβος από το 1098) γίνεται αναφορά για ύπαρξη ναού στο Ροδολίβος στο όνομα του Παμμεγίστου Ταξιάρχου Μιχαήλ «…εν δε τη χώρα του Ραδολίβου εστίν μετόχιον της αυτής μονής των Ιβήρων καί ναός του παμμεγίστου ταξιάρχου Μιχαήλ μετά της περιοχής αυτού…». Επειδή στον αυλόγυρο του ναού υπήρχαν και υπάρχουν κίονες από προγενέστερο ναό και επειδή στο ναό του 1834 διατηρήθηκε η αφιέρωση στον αρχάγγελο Μιχαήλ με την προσθήκη και του Γαβριήλ, ως Ταξιάρχες, πιθανολογείται η θέση του υστεροβυζαντινού ναού να βρίσκεται στη θέση του ναού του 1834 ο οποίος λειτουργεί μέχρι και σήμερα. Η μαρτυρία για την ίδρυση του ναού σώζεται σε επιγραφή πάνω από το υπέρθυρο της εισόδου στο κυρίως ναό από τον νάρθηκα.

Ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Παναγία – πάνω εκκλησία) σχετίζεται άμεσα, σύμφωνα με την παράδοση, με τον Τούρκο μπέη στο χωριό κατά την ύστερη οθωμανική περίοδο. Σύμφωνα με την παράδοση ο χώρος που χτίστηκε ο ναός καθώς και όλος ο χώρος νότια της εκκλησίας, εκεί που γίνεται το πανηγύρι και εκεί που βρίσκεται η ψησταριά του Τόλιου, ανήκε στα κτήματα του μπέη. Ύστερα από ένα θαύμα που έγινε, σύμφωνα με την παράδοση, στο άρρωστο παιδί του μπέη, παραχώρησε αυτός το χώρο στους κατοίκους του χωριού για ανέγερση εκκλησίας τιμώμενη στο όνομα της Παναγίας. Η παράδοση του θαύματος εικονογραφήθηκε πριν αρκετά χρόνια από τον Τσέτσικα, αν δεν κάνω λάθος, στον νάρθηκα του ναού. Πριν μερικά χρόνια (2012) πραγματοποιήθηκε μια θαυμάσια εκδήλωση στον προαύλειο χώρο του ναού όπου παρουσιάστηκε με πολύ γλαφυρότητα το γεγονός του θαύματος. Η εκδήλωση διανθίστηκε με την υπέροχη παραδοσιακή μουσική του συγκροτήματος "Ιχνηλάτες της παράδοσης" με τη συμμετοχή του Σάκη Γιώργου και τη εξαιρετική Σερραϊκή Βυζαντινή Χορωδία «Ιωάσαφ ο Διονυσιάτης» και στην οποία ήμουν ένας από τους τυχερούς που την παρακολούθησε. Σύμφωνα με επιγραφή στην πρόσοψη του ναού, ο ναός χτίστηκε το 1811. Ο ναός σήμερα είναι πλήρως ανακατασκευασμένος.

Ερευνα -κείμενα Σαλονικιός Αθανάσιος

Το καμπαναριό των Ταξιαρχών. Κτίσμα του 1881.

Στην φωτογραφία βλέπουμε την κύρια όψη του καμπαναριού από την πλευρά του δρόμου.

Το καμπαναριό διαρθρώνεται σε πέντε επίπεδα (ισόγειο και τέσσερις ορόφους). Στην φωτογραφία διακρίνονται τα τέσσερα ανώτερα επίπεδα από τον πρώτο έως τον τέταρτο όροφο.

Κύριο μορφολογικό χαρακτηριστικό του καμπαναριού είναι τα τοξοειδή ανοίγματα των τριών πρώτων ορόφων και η περίτεχνη διαμόρφωση του τέταρτου ορόφου όπου βρίσκονται οι καμπάνες.

Το καμπαναριό σώζει τις αυθεντικές επιχρισμένες επιφάνειες των τοιχωμάτων στους τρεις πρώτους ορόφους. Στο κεντρικό τμήμα των τοίχων διαμορφώνονται κατακόρυφα ανοίγματα με καμάρα. Στο κέντρο της καμάρας τοποθετείται το χαρακτηριστικό "κλειδί" σε ανάμνηση των άλλοτε λίθινων κλειδιών των τόξων. Στις γωνίες των τριών πρώτων ορόφων διαμορφώνονται ψευτοπαραστάδες (κολώνες) με εγχάρακτα ή και ανάγλυφα διακοσμητικά μοτίβα στην επιφάνειά τους. Στον δεύτερο όφοφο, εκατέρωθεν του τοξοειδούς ανοίγματος, έχουν φιλοτεχνηθεί δύο μεγάλα ένθετα ομοιώματα ψαριών. Οι όροφοι ορίζονται με έξεργα οριζόντια γείσα στο ύψος των πατωμάτων. Ο τέταρτος όροφος είναι ο πιο περίτεχνος κατασκευαστικά καθότι συνίσταται από μία οκταγωνικού σχήματος βάση πάνω στην οποία πατά ημικυκλικός τρούλλος. Η βάση αυτή απαρτίζεται από οκτώ καμάρες που στηρίζονται σε οκτώ κιονίσκους. Στις εξωτερικές επιφάνειες του οκταγώνου έχουν φιλοτεχνηθεί ανάγλυφοι ρόδακες. Στην βάση της κύριας όψης του ορόφου έχει τοποθετηθεί ανάγλυφη μορφή περιστεριού ενώ ως επίστεψη του τρούλλου στην κύρια όψη υπάρχει ανάγλυφη μορφή δικέφαλου αετού.