Ένας κρίκος μαρτυρίας της τοπικής καβείριας λατρείας

 

Του Κωνσταντίνου Κόττη, θεολόγου

Όχι αμελητέα είναι η σκέψη πως στην Αμφίπολη μπορεί να λειτουργούσε Καβείριο, με μαντείο κατάλληλο για μια περιοχή φημισμένη όχι μόνο στην εξόρυξη μετάλλων, αλλά και την μεταποίηση, η οποία δεν περιορίζονταν στην νομισματική. Η όλη περιοχή είχε μαντική παράδοση, τόπος άλλωστε του χθόνιου διονυσιακού προφήτη Ρήσου[50]. Η παράλληλη ύπαρξη Καβειρίου και μαντείου δεν αποτελούσε πανάκεια, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις υφίστατο και τέτοιο ήταν το της Σαμοθράκης

Από την άλλη, μεταλλουργία και μαντική, υπήρξαν τέχνες συνυφασμένες και δοσμένες στους ανθρώπους από τον Προμηθέα. Σε ένα άλλο μαντείο, αυτό της Δωδώνης, για το οποίο πολλά είναι τα λατρευτικά παράλληλα αν όχι κοινά με την Αμφίπολη, γνωρίζουμε από τα σχετικά μεταλλικά ελάσματα, πως ένας αριθμός αυτών οι οποίοι ζητούσαν χρησμό, ενδιαφέρονταν για το τεχνικό επάγγελμά τους Ούτως ή άλλως, πρώτη μάντισσα και μάλιστα στον φωτεινό απολλώνιο χώρο, θεωρούνταν η χθόνια μητέρα Γη, δηλαδή η Δήμητρα. Ήταν η δωρήτρια των καβειρίων μυστηρίων από την οποία προήλθε η Περσεφόνη και εξ αυτής ο ορφικός Διόνυσος. Το αν στα χρόνια του Αλεξάνδρου, οι ιστορικοί δεν τόνισαν τον ρόλο του Παγγαίου, αν όχι τον διαστρέβλωσαν, αυτό μπορεί να οφείλεται στον ανταγωνισμό τον οποίο φαίνεται και από άλλα σημεία πως ένιωθε ο Αλέξανδρος για τον εν ζωή θεό Φίλιππο. Η αναλογία του αριθμού σωζόμενων νομισμάτων της εποχής του Φιλίππου του Β΄, ο οποίος είναι ανάλογος αυτών που για πολλά χρόνια κόβονταν στο όνομα του ζωντανού ή νεκρού Αλεξάνδρου, μας κάνει να προβληματιστούμε: όντως ο Αρριανός ορθοτομεί την αλήθεια μαρτυρώντας πως ο Αλέξανδρος ελάχιστα παρέλαβε από τα φιλίππεια ταμεία[56] ή οι πηγές τις οποίες ακολούθησε έγραψαν ανάλογα, γιατί και για τον Φίλιππο έλεγαν τα ίδια[57];

Παράλληλα, όμως, η περιοχή είχε για μεγάλα διαστήματα, έντονη την παρουσία των αποίκων Χαλκιδέων στην εκμετάλλευση των ορυχείων του Παγγαίου. Στην ιταλική Κύμη, λ.χ., αποικία από κοινού Χαλκίδος, Ερέτριας και Κύμης (ευβοϊκής ή αιολικής) υπήρχε και έχει εντοπισθεί το σπήλαιο της Σίβυλλας (Antro della Sibilla Cumana), όπου και η μάντις του Απόλλωνος, σχετιζόμενη με τους δραστηριοποιούμενους στα μεταλλεία, οι οποίοι ζητούσαν την μαντική συνδρομή[58]. Γενικά οι Χαλκιδείς αποίκιζαν μεταλλευτικές ή και ηφαιστιογενείς περιοχές και η περιοχή από την Καμπανία, ενδιάμεσα την Καλαβρία, έως την Σικελία, κυριαρχούνταν από τις λατρείες της Δήμητρος και της Κόρης, του Ποσειδώνος και του Απόλλωνος, με έντονο το μαντικό χαρακτήρα. Μην λησμονούμε και την επίδραση της πινακογραφίας των «περσεφόνιων» Επιζεφύριων Λοκρών, στο βοτσαλωτό εικονικό ψηφιδωτό της «Αρπαγής της Περσεφόνης» στον Καστά

πηγή 
arxeion-politismou.gr/2018/02/to-xameno-vathro-tis-Amfipolis.html?fbclid=IwAR0vAtW60OGRdyscf6U1kQk0zJiASsxShXuWFaNIH0rAXNq7s4L7Y9D0hQA