ΠΡΩΤΗ ΣΕΡΡΩΝ

Πρώτη

Ο παραδοσιακός οικισμός της Πρώτης είναι ένας από τους μεγαλύτερους του δήμου Αμφίπολης. Το όνομα Πρώτη το έλαβε ο οικισμός το 1926 αντικαθιστώντας την τουρκική ονομασία Κιούπκιουϊ που σημαίνει Πιθοχώρι. Η Πρώτη ταυτίζεται με το βυζαντινό χωριό Ζηδομίστα ή Ζιδομίστα. Η παλαιότερη αναφορά του χωριού με αυτό το όνομα γίνεται το 1098 σε έγγραφο της μονής Ιβήρων. Την ίδια ονομασία φαίνεται να διατηρεί το χωριό και κατά τον 12ο αιώνα. Το 13ο αιώνα τροποποιείται ελαφρώς το όνομα καθώς μνημονεύεται ως Αιγιδομίστα. Την ονομασία αυτή διατηρεί και κατά τον 14ο αιώνα.

Το 1353 σε χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου αναφέρεται το χωρίον Αιγιδομίστα ως μετόχι της μονής Αγίου Παντελεήμονος του Αγίου Όρους. Στην περιοχή γύρω από το χωριό υπήρχαν εκτεταμένοι αμπελώνες τους οποίους καλλιεργούσαν οι κάτοικοι για λογαριασμό της μονής. Υπήρχαν επίσης και αρόσιμες εκτάσεις με δημητριακά. Τα χωράφια της Αιγιδομίστας συνόρευαν με τα χωράφια του διπλανού προς τα δυτικά χωρίου του Ραδολίβους και ως σύνορο αναφέρεται ο λόφος «Μεγάλη Πέτρα».

Κατά το πρώτο μισό του 14ου αιώνα (1316-1349) κοντά στο χωρίον της Αιγιδομίστας, στους πρόποδες του Παγγαίου, αναφέρεται η μονή του Αγίου Νικολάου με τον ομώνυμο ναό η οποία αποτελούσε και αυτή μετόχι της αγιορείτικης μονής Αγίου Παντελεήμονος. Η θέση της μονής, η οποία δεν σώζεται πια, δεν δύναται να προσδιοριστεί. Σήμερα πάνω από το χωριό στους πρόποδες του Παγγαίου λειτουργεί η ανασυσταμένη από το 1979 γυναικεία μονή της Ανάληψης.

Συντάκτης κειμένου -έρευνα ..Σαλονικιός Αθανάσιος